Werving & Talent Assessment

Wat is een cognitieve capaciteitentest? Een complete handleiding voor Logics

Logics is de cognitieve capaciteitentest van Assessio. In deze handleiding lees je wat de test meet, hoe deze is opgebouwd en wat je kunt verwachten, of je de test nu voor je organisatie beoordeelt of hem binnenkort zelf gaat maken.

Peter Gigg
10 min lezenEN
Smiling woman looking over her shoulder in an office, with an overlay of score sliders for speed and accuracy.

Deel dit artikel met iemand die het interessant zou vinden.

Cognitieve capaciteitentests en Logics: de basis

Wat is een cognitieve capaciteitentest? 

Een cognitieve capaciteitentest is een getimede reeks redeneertaken, meestal op het gebied van verbaal, numeriek en abstract redeneren, die bedoeld is om algemene mentale vaardigheden te meten in plaats van kennis die specifiek is voor een functie. De test vraagt niet wat je weet, maar hoe goed je denkt wanneer je met iets nieuws wordt geconfronteerd. 

Dit onderscheid is belangrijk bij werving. Een kennistest laat een werkgever zien wat een kandidaat al heeft geleerd, en een persoonlijkheidstest laat zien hoe een kandidaat zich doorgaans gedraagt. Een cognitieve capaciteitentest, ook wel cognitieve vaardigheidstest genoemd, laat weer iets anders zien: hoe een kandidaat waarschijnlijk leert, zich aanpast en problemen oplost zodra die aan het werk is. Daarom wordt de test vaak naast de andere twee gebruikt, in plaats van als vervanging ervan. 

Wat is Logics? 

Logics is een klassieke snelheidstest die Algemene Mentale Vaardigheid (GMA) meet, samen met verschillende specifiekere cognitieve vaardigheden. De test bestaat uit 80 items die binnen 30 minuten moeten worden voltooid. Je kunt vrij tussen de items navigeren, items overslaan en er later op terugkomen, in de volgorde die jou het beste uitkomt. 

Dat ontwerp onderscheidt Logics van Matrigma, de andere cognitieve beoordeling van Assessio. Matrigma is adaptief en volledig non-verbaal, zonder vaste volgorde. Logics is vooral een snelheidstest: de meeste afzonderlijke items zijn relatief eenvoudig op te lossen. In plaats van de moeilijkheidsgraad tijdens de test te verhogen, wordt je uitgedaagd om binnen een vaste tijd veel items te maken. 

Wat meet Logics? 

Logics levert één algemene score voor Algemene Mentale Vaardigheid, Cognitive Capacity genoemd, plus acht specifiekere scores, verdeeld over vier domeinen. 

  • Cognitive Capacity — je algemene GMA-score, een gelijk gewogen combinatie van snelheid en nauwkeurigheid over de hele test. Dit komt het dichtst in de buurt van één overkoepelend cijfer. 

De acht specifieke scores zijn verdeeld over vier domeinen: 

  • Learning Capability — hoe goed je nieuwe, onbekende problemen oplost wanneer je de tijd krijgt om ze uit te werken. 

  • Decision style — Speed (hoeveel taken je hebt geprobeerd) en Accuracy (hoeveel van die pogingen correct waren), in samenhang bekeken in plaats van afzonderlijk.

  • Logical capacity — je vloeiende intelligentie, opgesplitst in Perception (patronen herkennen; de minst taalafhankelijke van de vijf vaardigheidsgebieden), Analysis (systematisch redeneren, meer verbaal van aard) en Complexity (veel informatie tegelijk verwerken). 

  • Skills — je gekristalliseerde intelligentie, opgesplitst in Numerical en Verbal redeneren, waarbij gebruik wordt gemaakt van verworven kennis. 

Testformat in één oogopslag 

  • 80 items, tijdslimiet van 30 minuten 

  • Vrije navigatie — items overslaan, opnieuw bekijken en in elke gewenste volgorde zetten 

  • Geen tijdslimiet per item, maar de totale tijd en het tempo per schaal worden bijgehouden 

  • Beoordeeld met 0–10 (C-score) op elk van de negen schalen, verdeeld over lage, gemiddelde en hoge niveaus 

  • Beschikbaar in 15 talen 

  • Automatisch overzicht van de resultaten direct na afloop 

Logics voor HR-leiders en managers die personeel aannemen 

Waarom kiezen voor Logics van Assessio 

Logics is gebaseerd op dezelfde theoretische basis als lang bestaande instrumenten zoals Raven’s Progressive Matrices en de WAIS: Spearmans g-factor, Cattells onderscheid tussen vloeiende en gekristalliseerde intelligentie, en de Cattell-Horn-Carroll-theorie van cognitieve vaardigheden die deze met elkaar verbindt. Raven’s en de WAIS worden ook in zakelijke contexten gebruikt, maar werving was voor geen van beide het oorspronkelijke doel. Logics is vanaf het begin ontworpen met werving als expliciete vereiste en rapporteert ook over leervermogen en besluitvormingsstijl, die bijzonder nuttig zijn in een zakelijke context. 

Belangrijkste voordelen 

  • Gedetailleerd inzicht — negen scores in plaats van één, zodat je de specifieke sterke punten van een kandidaat kunt begrijpen in plaats van slechts één algemeen niveau. Gebruik de totaalscore voor beslissingen en de subscores om sterke punten tijdens het interview verder te onderzoeken. 

  • Relevant voor het bedrijfsleven — vanaf het begin ontworpen voor zakelijk gebruik, rond reële behoeften bij werving (het oorspronkelijke ontwikkelingsproces omvatte een onderzoek onder 50 Deense bedrijven). 

  • Onderbouwd door onderzoek — gebaseerd op Algemene Mentale Vaardigheid, een van de meest uitgebreid onderzochte voorspellers van trainingsresultaten en werkprestaties in de literatuur over arbeids- en organisatiepsychologie, waarbij Logics zelf is gevalideerd aan de hand van gevestigde tests zoals Raven’s Progressive Matrices. 

  • Patronen naar functieniveau en opleiding — in de gegevens van Assessio behalen leidinggevenden en specialisten doorgaans hogere scores dan medewerkers, en stijgen de scores met het opleidingsniveau. 

Voor wie is Logics ontworpen? 

Logics is geschikt voor werknemers in loondienst en hogere functieniveaus, van 18 tot 70 jaar. De test is vooral relevant voor specialistische en managementfuncties en voor functies met een gemiddelde tot hoge complexiteit, waarin het vermogen om onbekende problemen te doorgronden belangrijker is dan in eenvoudiger, routinematiger werk. Logics is niet bedoeld voor klinisch of diagnostisch gebruik. 

De wetenschap achter Logics 

Logics correleert met de algemene GMA-score in Raven’s Progressive Matrices (r = .62, met 99 deelnemers), een van de best gevestigde intelligentietests die in onderzoek wordt gebruikt. Dit ondersteunt de conclusie dat Logics hetzelfde onderliggende construct meet als instrumenten met een veel langere onderzoeksgeschiedenis. Ook vertoont de test de verwachte verbanden met Adaptive Matrigma: sterkere correlaties met het aspect van de vloeiende intelligentie van Logics (Learning Capability en Logical capacity) en zwakkere correlaties met het aspect van de gekristalliseerde intelligentie (Skills), wat overeenkomt met het feit dat Matrigma een volledig non-verbale test is. 

Scores worden vergeleken met een wereldwijde norm uit 2025 van 10.168 kandidaten uit 126 nationaliteiten, van wie de meesten een bacheloropleiding of hoger hebben. Dit is belangrijk voor de interpretatie: kandidaten zonder diploma worden vergeleken met een hoogopgeleide groep. Raadpleeg voor informatie over betrouwbaarheid, constructvaliditeit en de normgroep de Logics Technical Manual.

Logics versus Matrigma — welke moet je gebruiken? 

De 12 minuten durende, volledig non-verbale en adaptieve opzet van Matrigma maakt de test geschikt voor brede selectie op grote schaal, waarbij minimale taalafhankelijkheid belangrijk is. Logics duurt langer en vraagt daarvoor meer van de lezer: een veel gedetailleerder profiel met negen scores, dat beter past bij werving voor specialistische en managementfuncties, waar een genuanceerd beeld van iemands redeneerstijl, leervermogen en besluitvormingsstijl echte meerwaarde biedt. 

Van beide tests is gevalideerd dat ze een verwant, maar niet identiek construct meten. Hun GMA-scores correleren matig met elkaar. Dat betekent dat het aanvullende, maar geen onderling uitwisselbare instrumenten zijn. De juiste keuze hangt af van de diepgang die je wervingsbeslissing vereist, tegenover de benodigde snelheid en taalneutraliteit. 

Meer informatie over Matrigma →

Eerlijkheid en voorkoming van fraude 

In de analyses van Assessio vertoont Logics geen nadelige impact op basis van gender, zelfs niet bij strenge afkapwaarden. Strenge of gematigde vaste afkapwaarden kunnen kandidaten ouder dan 40 jaar echter benadelen op Cognitive Capacity, Speed, Perception, Complexity en Numerical. We raden aan strenge vaste afkapwaarden te vermijden en Logics te combineren met andere assessmentinformatie, in plaats van een beslissing te baseren op één score afzonderlijk. Die gecombineerde aanpak is hetzelfde principe dat ten grondslag ligt aan eerlijk gebruik van elke cognitieve test: een score is één input, geen oordeel. 

Wat fraude betreft adviseert Assessio om Logics waar mogelijk onder toezicht of in een gecontroleerde omgeving te maken. Uit eigen gegevens van Assessio blijkt dat Numerical-scores merkbaar hoger zijn wanneer de test thuis wordt gemaakt dan wanneer deze onder toezicht wordt afgenomen. De test maakt gebruik van een grote itembank, waardoor kandidaten die de test opnieuw maken niet dezelfde vragen zien. Assessio controleert elk kwartaal scoretrends om eventuele invloed van AI-tools vast te stellen en heeft tot nu toe geen aanwijzingen voor grootschalige fraude gevonden. We hebben dit veel uitgebreider beschreven in ons rapport over hoe we omgaan met vervalsing en fraude bij assessments.

Het Logics-rapport 

Het Logics-rapport is een downloadbare pdf-samenvatting van de volledige Logics-resultaten van een kandidaat, met hoofd- en subscores en het antwoordpatroon. Het rapport is beschikbaar als vereenvoudigde weergave of als volledig profiel, zodat je de resultaten tijdens een interview kunt raadplegen zonder een laptop te hoeven openen. 

De Logics-test maken: een handleiding voor kandidaten 

Waarom je bent gevraagd om Logics te maken 

Als je bent gevraagd om Logics te maken, komt dat meestal doordat je wordt overwogen voor een specialistische of managementfunctie. De test is één onderdeel van een wervingsbeslissing, naast interviews en andere assessments, en geen zelfstandige slaag-/zakdrempel. Werkgevers gebruiken de test om te begrijpen hoe je redeneert en leert; dat is op basis van een cv of één gesprek echt moeilijk te beoordelen. 

Wat je kunt verwachten: stap voor stap 

Je kiest eerst de taal van je voorkeur. Die kan niet meer worden gewijzigd nadat je bent begonnen, dus kies zorgvuldig. Daarna krijg je een korte uitleg over de navigatie, gevolgd door drie oefenitems, voordat de echte test begint. Vervolgens beantwoord je in 30 minuten maximaal 80 items en navigeer je vrij tussen de items, in de volgorde die je wilt. De test moet in één sessie worden gemaakt en de timer blijft doorlopen als je wordt onderbroken. Als je klaar bent voordat de 30 minuten voorbij zijn, worden enkele bonuspunten aan je totaalscore toegevoegd. Na afloop krijg je direct automatisch een overzicht van de resultaten. 

We raden aan de test op een rustige, ongestoorde plek te maken. Pen en papier zijn de enige toegestane hulpmiddelen. 

Hoe lang duurt de test en is deze getimed? 

Voor alle 80 items geldt een tijdslimiet van 30 minuten. Er is geen tijdslimiet voor afzonderlijke items, maar je tempo binnen elke schaal wordt bijgehouden en in je resultaten weergegeven. Dat betekent dat je resultaten niet alleen laten zien of je klaar was. Ze laten ook zien welk tempo je onderweg aanhield. Dat is op zichzelf nuttige informatie en geen reden tot zorg. 

Hoe wordt Logics beoordeeld? 

Elk van de negen schalen wordt beoordeeld op een schaal van 0–10, die de C-score wordt genoemd, en ingedeeld in lage, gemiddelde en hoge niveaus. Geen enkele score bepaalt wie je bent. De scores zijn bedoeld om samen als profiel te worden gelezen, in plaats van één voor één uit elkaar te worden gehaald. 

Is de test eerlijk als Engels niet mijn eerste taal is? 

Logics bevat, in tegenstelling tot Matrigma, verbale en numerieke inhoud. Daardoor kunnen resultaten worden beïnvloed als je de test in een niet-moedertaal maakt, of door dyslexie of dyscalculie. Als je moedertaal beschikbaar is, raden we aan die te kiezen. Van werkgevers die Logics gebruiken, wordt verwacht dat ze deze context meenemen bij de interpretatie van je resultaten, in plaats van een lagere verbale score afzonderlijk te beoordelen. 

In welke talen is de test beschikbaar? 

Logics is momenteel beschikbaar in 15 talen. Bekijk voor de volledige lijst het Logics-helpcentrum → 

Wat gebeurt er nadat je klaar bent? 

Zodra je de test hebt voltooid, krijg je automatisch een overzicht van de resultaten. Daarna worden je resultaten doorgaans verder besproken met een recruiter of tijdens een speciaal feedbackgesprek, als één onderdeel van het volledige wervingsproces en niet als het hele proces. 

Binnenkort Logics maken?

Onze informatie voor kandidaten behandelt wat je kunt verwachten van Assessio-assessments en hoe je je op de dag zelf kunt voorbereiden. Bekijk de informatie voor kandidaten →

Deel dit artikel met iemand die het interessant zou vinden.

Woman with a microphone speaking to an audience seated on wooden tiered benches

Betrouwbare inzichten over je medewerkers

Ontdek waarom duizenden organisaties wereldwijd Assessio gebruiken om het volledige aanwezige potentieel te benutten.

Veelgestelde vragen over Logics

Wat is de Logics-test?

Logics is de cognitieve capaciteitentest van Assessio. Het is een klassieke snelheidstest die de algemene mentale vaardigheid meet, naast acht specifiekere scores voor Learning Capability, Decision style, Logical capacity en Skills. 

Wat meet Logics?

Eén algemene GMA-score, genaamd Cognitive Capacity, plus acht specifiekere scores verdeeld over vier domeinen: Learning Capability, Decision style (Speed en Accuracy), Logical capacity (Perception, Analysis en Complexity) en Skills (Numerical en Verbal). 

Hoe lang duurt de Logics-test?

Maximaal 30 minuten voor de volledige set van 80 items. Er geldt geen tijdslimiet per item. 

Wat is het verschil tussen Logics en Matrigma?

Matrigma is een adaptieve, volledig non-verbale test van 12 minuten. Logics is een test van 30 minuten met een vaste lengte, die verbale en numerieke inhoud bevat en een gedetailleerder profiel met negen schalen oplevert. Ze meten een verwant, maar niet identiek construct. 

Is er een goed of fout antwoord op Logics?

Elk item heeft een juist antwoord, omdat het om een cognitieve capaciteitstest gaat en niet om een persoonlijkheidsvragenlijst. De schalen zijn echter bedoeld om samen als profiel te worden geïnterpreteerd, niet om ze één voor één te ontleden. 

Is Logics eerlijk voor niet-moedertaalsprekers of mensen met dyslexie of dyscalculie?

Omdat Logics verbale en numerieke inhoud bevat, kunnen resultaten worden beïnvloed wanneer de test in een niet-moedertaal wordt gemaakt, door dyslexie of door dyscalculie. Het wordt aanbevolen om waar mogelijk je moedertaal te kiezen. Van werkgevers wordt verwacht dat zij met deze context rekening houden bij het interpreteren van de resultaten. 

In welke talen is Logics beschikbaar?

De test is momenteel beschikbaar in 15 talen:

  • Deens (DK)
  • Nederlands (NL)
  • Engels (GB)
  • Engels (VS)
  • Ests (ET)
  • Fins (FI)
  • Frans (FR)
  • Duits (DE)
  • Italiaans (IT)
  • Lets (LV)
  • Litouws (LT)
  • Noors (NO)
  • Pools (PL)
  • Spaans (ES)
  • Zweeds (SV)

Wat is het Logics-rapport?

Een downloadbare pdf-samenvatting van de volledige Logics-resultaten van een kandidaat, beschikbaar als vereenvoudigde weergave of als volledig profiel. Zo kunnen recruiters de resultaten tijdens een gesprek raadplegen zonder een laptop open te hebben.

Voor wie is Logics bedoeld?

Werknemers in loondienst en hogere functieniveaus, van 18 tot 70 jaar, vooral voor specialistische en managementfuncties of functies met een gemiddelde tot hoge complexiteit. De test is niet bedoeld voor klinisch of diagnostisch gebruik. 

Gerelateerde bronnen